Dava Şartları HMK

Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) Dava Şartları

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ikinci bölüm birinci ayrımında yer alan 114. Madde hükmünde düzenlenmiştir.
Bu düzenleme, büyük ölçüde İsviçre Federal Medeni Usul Kanunu Tasarısında yer alan kuraldan esinlenmek suretiyle oluşturulmuştur.

Burada dava şartlarından maksat, davanın esastan görülüp karara bağlanabilmesi için, varlığı ya da yokluğu hâkim tarafından davanın her aşamasında kendiliğinden gözetilen ve davanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebilen hâllerdir.

Madde 114-
(1) Dava şartları;

a) Türk Mahkemelerinin yargı hakkının bulunması.

b) Yargı yolunun caiz olması.

c) Mahkemenin görevli olması.

ç) Yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması.

d) Tarafların, taraf ve dava ehliyetlerine sahip olmaları; kanunî temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması.

e) Dava takip yetkinine sahip olunması.

f) Vekil aracılığıyla takip edilen davalarda, vekilin davaya vekâlet ehliyetine sahip olması ve usulüne uygun düzenlenmiş bir vekâletnamenin bulunması.

g) Davacının yatırması gereken gider avansının yatırılmış olması.

ğ) Teminat gösterilmesine ilişkin kararın yerine getirilmesi.

h) Davacının, dava açmakta hukukî yararının bulunması.

I) Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması.

i) Aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması.

– Maddenin (ı) ve (i) bentlerinde sayılan hâller diğerlerinde farklı olarak olumlu değil; olumsuz dava şartı konumundadırlar.

-Maddenin (e) bendinde yer alan düzenleme ile ilk defa hukukumuzda dava takip yetkisi kurumuna yasal bir dayanak oluşturulmuştur.

– Maddenin (ğ) bendinde yapılan düzenlemeyle, Türkiye’de mutad (alışılmış) meskeni bulunmayan Türk vatandaşının Türkiye’de dava açması durumunda, göstermesi gereken teminatın gereğini yerine getirmemesi hâlinin dava şartı olarak öngörülmesi suretiyle, mahkemece her zaman gözetilmesi ve taraflarca da her zaman ileri sürülebilir olanağı yaratılmıştır.

-Maddenin (h) bendine göre, davacı hakkına kavuşmak için, hâli hazırda mahkeme kararına muhtaç bir konumda değilse onun hukukî yararının bulunduğundan söz etmek mümkün değildir.

-Maddenin (ı) bendine göre, açılmış ve görülmekte olan bir davanın davacısı, hukukî korunma sürecini başlatmıştır. Artık onun aynı davayı yeniden bir başka mahkeme önüne getirmesinde hukuken korunmaya değer güncel bir yararı kalmamıştır. Bu bağlamda hukuken korunma ihtiyacı içerisinde bulunmamaktadır ve onun yapacağı tek iş, davanın sonucunu beklemekten ibarettir.

Madde 114
(2) Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır.

– Bu madde fıkrasında ise münferit davalar bakımından diğer kanunlarda yer alan ve özel dava şartları öngören düzenlemelerin uygulanma alanlarının saklı tutulduğuna açıkça işaret edilmiştir.

Dava Şartlarının İncelenmesi

Madde 115-

(1) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden (re’sen) araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.

(2) Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usûlden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verilir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davaya dava şartı yokluğu sebebiyle usûlden reddeder.

(3) Dava şartı noksanlığı, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlığı giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, dava usûlden reddedilemez.


Kaynakça:

1- HMK

Hukuk Âlemi

0
Yazıyı Paylaş;

Dava Şartları HMK” için bir yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir