Eşler Arası Mal Rejimi

Eşler arası mal rejimi, TMK(Türk Medeni Kanunu)’nın 202 ve 282.maddeleri arasında düzenlenmektedir. Eşler arasındaki malvarlıksal yani mali ilişkilerin nasıl olacağı konusu “mal rejimleri” ile çözümlenir. Eşler, TMK’da düzenlenen mal rejimlerini seçmekte serbesttir. TMK’da düzenlenen mal rejimleri en temelde iki ana başlık altında ele alınır:

1- Yasal Mal Rejimleri

Eşlerin, kanundaki mal rejimlerinden birisini seçmediği takdirde TMK’ya göre “edinilmiş mallara katılma mal rejimi” kendiliğinden seçilmiş olur.

Eski Medeni Kanun’da yasal mal rejimi olarak “mal ayrılığı rejimi” kabul edilmişti fakat yeni TMK’da, yasal mal rejimi olarak “edinilmiş mallara katılma mal rejimi” benimsenmiştir. (TMK m.202)

1-A)Edinilmiş Mallara Katılma Mal Rejimi

Türkiye’de ki eşlerin yaklaşık olarak %95’inin benimsediği mal rejimidir. Edinilmiş mallara katılma rejimi, eşin edinilmiş mallarını, kişisel mallarını ve paylı mallarını kapsar:

a-Edinilmiş Mallar(TMK m.219)

Bir eşin aksi ispatlanıncaya kadar tüm malvarlığı edinilmiş mal olarak kabul edilir. Malvarlığı değerinin, edinilmiş mal olarak kabul edilmesi için 2 şart aranır:

      I-Malvarlığının, edinilmiş mallara katılma rejimi sürecinde kazanılması gerekir. Edinilmiş mallara katılma rejimi, evlilik sözleşmesinin tamamlandığı andan başlar(eğer edinilmiş mallara katılma rejimine sonradan geçilmiş ise geçildiği an başlar) ve mal rejimi sona erdirilinceye(ölüm, mal rejimi değişikliği, boşanma/evliliğin iptali veya hâkim kararıyla mal ayrılığı rejimine geçme) kadar devam eder.

      II-Karşılığı verilerek elde edilmelidir yani eş, malvarlığı değerini emeği ile elde etmelidir.

TMK m.219/2’de örnek olarak bazı edinilmiş mallar sayılmıştır:

“Bir eşin edinilmiş malları özellikle şunlardır:

  1. Çalışmasının karşılığı olan edinimler, (Örnek olarak eşin maaşı verilebilir)
  2. Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler, (Örnek olarak eşin emekli ikramiyesi verilebilir)
  3. Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, (Örnek olarak sigortadan alınan tazminatlar verilebilir.)
  4. Kişisel mallarının gelirleri, (Örnek olarak eşin kira gelirleri verilebilir)
  5. Edinilmiş malların yerine geçen değerler.”

b-Kişisel Mallar(TMK m.220)

   TMK m.220’de eşin kişisel malları sayılmıştır:

“Aşağıda sayılanlar, kanun gereğince kişisel maldır:

  1. Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya,
  2. Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri,
  3. Manevî tazminat alacakları,
  4. Kişisel mallar yerine geçen değerler.”

c-Paylı Mallar(TMK m.222)

   Eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar onların paylı mülkiyetinde sayılır.

2- Seçimlik Mal Rejimi

TMK’da, seçimlik olarak üç farklı mal rejimi belirlenebileceğini kabul eder; “mal ayrılığı rejimi”, “paylaşmalı mal ayrılığı rejimi” ve “mal ortaklığı rejimi”.

Eşler, kanunda belirtilen mal rejimleri haricinde farklı bir rejim yaratamaz çünkü TMK’da sayılan mal rejimleri sınırlı sayıdadır.

Eşler, evlenmeden önce veya sonra “mal rejimi sözleşmesi” ile diledikleri rejimi seçebilirler. Mal rejimi sözleşmesinin, noterde, ayırt etme gücüne sahip eşler tarafından, bizzat yapılması gerekir. (Küçük veya kısıtlılar için veli/vasi rızası gerekir.)

1-A)Mal Ayrılığı Rejimi(TMK m. 242-243)

   Eşlerin, birbirlerinden bağımsız olarak, ayrı ayrı malvarlıkları vardır bu yüzden eşlerin mülkiyet hakları, yönetim hakları, tasarruf hakları ayrı ve bağımsızdır.

Mal ayrılığı rejimine, eşler, mal rejimi sözleşmesiyle veya hâkim kararıyla geçebilirler.

1-B) Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi

   Bu mal rejiminin temelinde eşler, ortak malvarlığına sahiptir yani bu rejimde aileye özgülenen mallar vardır. Eşlerden biri tarafından paylaşmalı mal ayrılığı rejiminin kurulmasından sonra edinilmiş olup ailenin ortak kullanım ve yararlanmasına özgülenmiş mallar ile ailenin ekonomik geleceğini güvence altına almaya yönelik yatırımlar veya bunların yerine geçen değerler, mal rejiminin sona ermesi hâlinde eşler arasında eşit olarak paylaşılır.

1-C) Mal Ortaklığı Rejimi

   Mal ortaklığı rejiminde, ortaklık mallarında her iki eş de bu mallara aynı derecede sahiptir ve aynı derecede söz hakları vardır. Kişisel mal olarak ispat edilememiş bir malvarlıkları ortaklık malı olarak kabul edilir. Kişisel mallar konusunda her kişi kendi malı üzerinde yasal sınırlar içerisinde yönetme ve tasarruf etme hakkına sahiptir ancak evlilik birliği gözetilmelidir.


   Akıntürk/Karaman, Aile Hukuku 2.Cilt, Beta Yayınları-2015

   Remzi/Aydın/Ispartalı, Medeni Hukuk, İkinci Sayfa Yayınları-2015

 

1+
Yazıyı Paylaş;
Furkan Avcı

Furkan Avcı

Tarafından yayımlandı.| KTO Karatay Üniversitesi Hukuk Fakültesi | Yazarın Diğer Yazılarına Gitmek İçin Tıklayınız.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir