Federal Devlet Modeli

Federal Devlet Modeli olarak andığımız Federasyon kelimesinin anlamı, aynı alandaki çeşitli kuruluşların birleşmesi demektir. Bizim konumuz olan devlet şekillerindeki federasyon da çeşitli devletlerin birleşerek yeni bir devlet oluşturmasıdır. Federasyon, uluslararası kişiliğe sahip bir merkezi devlet (federal devlet) ile uluslararası kişiliğe sahip olmayan bölgesel devletlerin (federe devlet) aralarında güvenceli bir yetki paylaşımı yaparak oluşturdukları devlet topluluğudur.

Federasyonun Ortaya Çıkış Sebepleri

Bazı devletlerin federasyonu seçme sebepleri arasında genel olarak tarihsel nedenler, dış tehdit, coğrafi büyüklük, kültürel ve etnik bölünmüşlük yer alır. ABD, Almanya, Avustralya, Bosna ve Hersek, Hindistan, Brezilya, Rusya gibi birçok ülke federasyon sistemini benimsemiştir.

Federasyonların Kurulma Şekilleri

Federasyonlar birleşme yoluyla veya ayrılma yoluyla kurulabilirler.
Birleşme yoluyla federasyonun kurulması; bağımsız olan birden fazla üniter devlet birleşerek bir federasyon oluştururlar ve sahip oldukları bazı yetkileri federal devlete devrederler. (örneğin ABD, İsviçre)
Ayrılma yoluyla federasyon kurulması; üniter bir devletten bölge, il gibi birimlerin ayrılarak bağımsız devletler kurmak yerine federe devlet haline gelerek bir federasyon oluştururlar. (örneğin 1924 Sovyetler, 1993 değişiklikleriyle Belçika)

Federasyonun Yapısı

Federasyon federal devlet ve federe devlet olmak üzere iki tür devletten oluşur.
Federal devlet; federasyonu oluşturan merkezi devlettir ve ulusal düzeydedir. Federal devletin hem iç hukuk bakımından hem de uluslararası hukuk bakımından ayrı bir tüzel kişiliği vardır. Federal devletin, devleti oluşturan üç unsuru da tamdır.
Federal devletin insan unsuru; tüm federasyondaki insan topluluğudur.
Federal devletin ülke unsuru; tüm federe devletlerin topraklarıdır.
Federal devletin egemenlik unsuru; kendisini oluşturan federe devletlerden ayrı kendine has bir egemenliği vardır.
Federe devlet; federasyonu oluşturan devlet türlerinden birisidir ve bir federasyonda birden fazla federe devlet bulunur. Federe devlet bölgesel düzeydedir. Federe devletlerin iç hukuk da bir hukuki kişiliği vardır ancak uluslararası hukuk bakımından bir hukuki kişiliği yoktur.
Federe devletlerin de devleti oluşturan insan (kendisine vatandaşlık bağıyla bağlı olan insanlar), ülke (sınırları içindeki topraklar), egemenlik (federal anayasayla belirlenmiş alanlarda ülkesi ve vatandaşları üzerinde) unsurları tamdır.

Federasyonun Özellikleri

1)Federasyon, anayasayla kurulur ve üye devletler arasındaki bağ anayasal niteliktedir.
2)Federe devletlerin federasyondan hukuken ayrılma hakları yoktur.
3)Federal devletin, federe devletler üzerinde zorlama gücü vardır.
4)Dış ilişkilerde federe devletler, federasyona bağlıdır.
5)Federasyon sisteminde iki tür vatandaşlık (federe devletin vatandaşlığı + federal devletin vatandaşlığı) vardır ancak uluslararası hukukta sadece federal devletin vatandaşlığı geçerlidir.
6) Federasyonda; federal hukuk düzeni ve federe hukuk düzeni olmak üzere iki hukuk düzeni vardır.
7)Federasyonda federal ve federe devletlerin kendisine özgü yasama, yürütme ve yargı organları vardır.

Federal Devlet ile Federe Devletler Arasında Yetki Paylaşımı

Aynı ülke ve insanlar üzerinde egemenlik haklarına sahip olan federal ve federe devletler arasında yetki paylaşımı yapılması gerekir. Federasyondan bahsedebilmek için bu yetki paylaşımının güvenceli bir şekilde yapılması gerekir. Bu yetki paylaşımının güvenceli olabilmesi için de şu şartlar gereklidir;
1)Bu yetki paylaşımı yazılı ve katı bir anayasa ile yapılmalıdır.
2)Anayasanın değiştirilmesine federe devletler de katılmadır.
3)Yetki uyuşmazlıklarının yargısal çözümü ve federal yüksek mahkemesi gereklidir.

 


GÖZLER, Kemal, Anayasa Hukukun Genel Esasları, Bursa, Ekin, 10. Baskı, 2018
tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.5bd240780f8bc7.64656127
dergipark.gov.tr/download/article-file/229922

 

3+
Yazıyı Paylaş;
Mustafa Nasip

Mustafa Nasip

Tarafından yayımlandı.| KTO Karatay Üniversitesi Hukuk Fakültesi | Yazarın Diğer Yazılarına Gitmek İçin Tıklayınız.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir