Türkiye’de Uygulanan Seçim Sistemi

1982 Anayasası, diğer anayasalar gibi seçim sistemi düzenlememiş; bu alanı kanun koyucuya bırakmıştır. 10 Haziran 1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu nispî temsil sistemini benimsemiştir. Nispî temsil sistemi içinde de d’Hondt sistemini kabul etmiştir. Aslında Türkiye, 1961’den bu yana- 1965 Millet Meclisi ve 1996 Millet Meclisi ara seçimi dışında-bütün milletvekilliği genel ve ara seçimlerinde bu sistemi kullanmaktadır.

d’Hondt Seçim Sistemi, hukukçu ve matematikçi Belçikalı Victor D’HONDT tarafından 1878 yılında tasarlanmıştır. d’Hondt usulü, seçim çevresinde oyların paylaştırılması işleminde artık oy ve açık milletvekilliği bırakmayan bir usuldür. Bu usulde seçim kotası da bulunmaz ve dolayısıyla partilerin aldığı oylar seçim kotasına bölünmez.

d’Hondt Seçim Sistemi Nasıl Hesaplanır?

Seçime katılan siyasi partilerin ve bağımsız adayların isimleri alt alta ve aldıkları oy sayısı da hizalarına yazılır. Siyasi partilerin aldıkları oylar önce bire, ikiye, üçe… o seçim bölgesinin çıkaracağı milletvekili sayısına kadar bölünür. Elde edilen sonuçlar ve bağımsız adayların oy sayıları büyükten küçüğe doğru sıralanır. Milletvekillikleri bu sıralamaya göre siyasi partilere ve varsa bağımsız adaylara tahsis edilir.

Bu sistemin işleyişiyle ilgili bir örnek verelim;

Türkiye’de yapılan bir milletvekilliği seçimlerinde Isparta 4 milletvekili çıkarıyor ve toplam 200.000 oy kullanılmıştır. A patisi 72.000, B partisi 60.000, C partisi 48.000, D partisi 20.000 oy almıştır. Bu seçimde milletvekilliklerin tahsisi aşağıdaki gibidir:

Partiler 1’e Bölme 2’ye Bölme 3’e Bölme 4’e Bölme
A Partisi 72.000 36.000 24.000 18.000
B Partisi 60.00 30.000 20.000 15.000
C Partisi 48.000 24.000 16.000 12.000
D Partisi 20.000 10.000 6.666 5.000

Şimdi en büyük 4 sayıyı sıralayalım:

72.000

A Partisi

60.000

B Partisi

48.000

C Partisi

36.000

A Partisi

Buna göre partilerin çıkaracağı milletvekili sayıları şöyledir;
A Partisi: En büyük 4 sayı sıralamasındaki sayıların ikisi A partisine ait olduğu için; 2 milletvekili
B Partisi: En büyük 4 sayı sıralamasındaki sayıların sadece bir tanesi B partisine ait olduğu için; 1 milletvekili
C Partisi: En büyük 4 sayı sıralamasındaki sayıların sadece bir tanesi C partisine sahip olduğu için; 1 milletvekili çıkarır.

Genel Baraj

Ülkemizde milletvekilliği seçimlerinde yukarıda bahsi geçen kanunla “genel baraj” sistemi kabul edilmiştir. Bu sistemde, genel seçimlerde ülke genelinde geçerli oyların %10’nu alamayan siyasi partiler milletvekili çıkaramazlar.

İttifak Yasası

Ancak 12 Mart 2018 tarih ve 30362 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile yapılan değişiklik ile ittifak yapan partiler için genel barajın partiler bazında değil, ittifakın toplam oylarına göre uygulanması düzenlemesi getirildi.
Bu değişiklik ile bir ittifak içerisinde yer alan bir siyasi partinin tek başına genel barajı aşamama durumunda da o siyasi partiye ittifakı genel barajı aşması durumunda milletvekili çıkarma hakkı verilmiştir.


Mustafa Nasip [ Y618 ]

1+
Yazıyı Paylaş;
Mustafa Nasip

Mustafa Nasip

Tarafından yayımlandı.| KTO Karatay Üniversitesi Hukuk Fakültesi | Yazarın Diğer Yazılarına Gitmek İçin Tıklayınız.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir